Kedinizin veya köpeğinizin sağlıklı kilosunu korumak için ihtiyacına uygun miktarda tam ve dengeli mama verin, düzenli hareket etmesine yardımcı olun ve kilosunu takip edin. Yalnızca tartıdaki sayıya bakmayın; kaburgalarını ne kadar kolay hissettiğiniz, bel hattı ve kaslarının durumu da size yol gösterir. Porsiyonu yaşına, kısırlaştırma durumuna, hareket düzeyine ve varsa hastalıklarına göre veteriner hekiminizle belirleyin.
Kedinizin veya köpeğinizin ideal kiloda olduğunu nasıl anlarsınız?
Aynı kilodaki iki hayvandan biri zayıf, diğeri kilolu olabilir; vücut yapısı ve kas miktarı bu farkı yaratır. Bu yüzden ırkı için verilen kilo aralığını tek başına hedef kabul etmeyin. Uzun tüyler ve gevşek deri de dışarıdan baktığınızda yağlanmayı gizleyebilir.
Veteriner hekimler yağ birikimini değerlendirmek için vücut kondisyon puanını kullanır. Yaygın kullanılan dokuz puanlı ölçekte çoğu kedi ve köpek için hedef 4 veya 5 puandır. Dünya Küçük Hayvan Veteriner Hekimleri Birliği, bu değerlendirme için görsel çizelgeler sunar.
- Kaburgalarını avucunuzun içiyle hafifçe yoklayın; arada kalın bir yağ tabakası olmadan kaburgalarını hissedebilmelisiniz.
- Üstten bakın; kaburgalarının arkasında belirgin ama aşırı olmayan bir bel incelmesi arayın.
- Yandan bakın; karın hattının göğüsten geriye doğru bir miktar yükselip yükselmediğini kontrol edin.
- Omurga, kürek kemikleri ve kalça çevresindeki kaslarını inceleyin; belirgin kemik çıkıntılarını yalnızca zayıflık diye yorumlamayın.
Kedinizin alt karnındaki sallanan deri kıvrımı tek başına şişmanlık belirtisi değildir. Yağlanma ve kas kaybı aynı anda görülebilir; özellikle yaşlı hayvanlarda kilo aynı kalsa bile vücut yapısı değişebilir. Emin olamadığınızda veteriner hekiminizden vücut kondisyonunu ve kaslarını değerlendirmesini isteyin.
Günlük mama miktarını nasıl belirlersiniz?
Mama paketindeki besleme tablosunu kesin bir reçete değil, başlangıç noktası olarak kullanın. Tablonun hayvanınızın şu anki kilosunu mu, yoksa hedef kilosunu mu esas aldığını kontrol edin. Farklı mamaların aynı miktarı farklı kalori içerdiğinden, mama değiştirirken eski porsiyonu aynen vermeye devam etmeyin.
Porsiyonu tutarlı biçimde ayarlamak için mamayı mutfak terazisiyle tartın. Bardakla veya göz kararı ölçerken yaptığınız küçük hatalar zamanla fazladan kalori almasına yol açabilir. Veteriner hekiminizin önerdiği günlük miktarı sabah tartıp ayrı bir kaba koyun; gün içindeki bütün öğünleri bu kaptan verin.
Günlük enerji hedefini ve mamanın kalori değerini biliyorsanız kaç gram mama vereceğinizi hesaplayabilirsiniz. Örneğin günlük hedefi 200 kilokalori olan bir hayvan, başka hiçbir besin almıyorsa gramında 4 kilokalori bulunan mamadan 50 gram yer. Bunu yalnızca bir hesaplama örneği olarak kullanın; hayvanınızın enerji ihtiyacı farklı olabilir.
Yaş ve kuru mamayı birlikte veriyorsanız ikisinden aldığı kalorileri toplayın. Günlük miktarı birkaç öğüne bölerek, özellikle yemeğini hızla bitiren hayvanlarda, ne kadar yediğini daha kolay takip edebilirsiniz. Evde birden fazla hayvanınız varsa onları ayrı odalarda besleyin ve birbirlerinin kaplarından yemelerini önleyin. Gün boyu dolu duran ortak kaplarla kimin ne kadar yediğini takip edemezsiniz.
Kedinize veya köpeğinize ne kadar ödül maması verebilirsiniz?
Ödülleri günlük kalorinin yüzde 10’uyla sınırlayın; kalan enerjiyi yaşam evresine uygun tam ve dengeli mamayla karşılayın. Amerikan Hayvan Hastaneleri Birliği de beslenme önerilerinde bu sınırı kullanır. Veteriner hekiminiz özel bir diyet önerdiyse ödül seçimini ve miktarını da onunla görüşün.
Eğitim ödüllerini küçük parçalara bölün ve yalnızca kaç tane verdiğinize değil, ambalajdaki kalori bilgisine de bakın. Günlük kuru mama porsiyonunun bir bölümünü eğitimde kullanırsanız fazladan kalori vermemiş olursunuz. Ödül olarak yalnızca yiyecek düşünmeyin; kısa bir oyun, sevdiği oyuncağı vermeniz veya onunla ilgilenmeniz de istediğiniz davranışı pekiştirebilir.
Sofra artıklarını, çiğneme ürünlerini, diş temizleme ödüllerini ve ilaç vermek için kullandığınız yiyecekleri de günlük kalori hesabına katın. Evde herkesin aynı plana uyması için gün boyunca vereceğiniz ödülleri ortak bir kaba ayırın. Böylece aile üyelerinin ayrı ayrı verdiği küçük porsiyonların fark edilmeden birikmesini önlersiniz.
Kedinizin veya köpeğinizin daha fazla hareket etmesini nasıl sağlarsınız?
Hareket, enerji harcamasının yanında kaslarını korumasına ve doğal davranışlarını sergilemesine yardımcı olur. Ancak fazla kaloriyi yalnızca egzersizle dengelemeye çalışmayın. Egzersizi hayvanınızın yaşına, kondisyonuna, eklem ve solunum sağlığına göre seçin; uzun süredir hareketsizse süreyi ve yoğunluğu yavaş yavaş artırın.
Köpeğinizle yürürken yalnızca mesafeye odaklanmayın. Koklamasına izin verdiğiniz yürüyüşlere, sağlık durumuna uygun tempolu bölümler ve kısa oyunlar ekleyin. Her köpek için geçerli tek bir yürüyüş süresi yoktur; yürüyüşü ağrı, topallama veya aşırı yorulma olmadan tamamlamasını esas alın.
Kedinizle günde birkaç kez kısa süreli oyunlar oynayın. Oltalı oyuncaklarla takip etme ve yakalama davranışlarını destekleyin; oyunun sonunda oyuncağı yakalamasına izin verin. Tırmanma alanları, saklanma kutuları ve mama bulmacaları da kullanabilirsiniz. Bulmacaya koyduğunuz mamayı günlük porsiyonundan ayırın.
Hayvanınızı zorla koşturmayın ve ağrısı varsa egzersize devam etmeyin. Egzersiz sırasında nefes darlığı veya yere yığılma görürseniz hemen durun ve acil veteriner yardımı alın. Tekrarlayan topallama ya da hareket isteksizliği varsa egzersizi artırmadan önce veteriner hekiminizden muayene randevusu alın.
Yaşına ve kısırlaştırma durumuna göre mamasını nasıl ayarlarsınız?
Yavruların büyümek için ihtiyaç duyduğu enerji ve besin miktarı yetişkinlerden farklıdır. Yetişkinlere yönelik zayıflama diyetlerini yavrulara kendi kararınızla vermeyin. Özellikle büyük ırk köpek yavrularını hızlı büyümelerine yol açacak kadar fazla beslemeyin; büyüme eğrisini ve vücut kondisyonunu veteriner hekiminizle takip edin.
Kısırlaştırmadan sonra enerji ihtiyacı azalabilir, iştahı artabilir. İşlemden önceki porsiyonu aynen vermek yerine kilosunu ve bel hattını daha yakından takip edin. Kısırlaştırılmış hayvanlar için üretilen bir mama da fazla verdiğinizde kilo aldırır.
Yaşlı hayvanlarda hareket azalırken kas kaybı da görülebilir. Yalnızca yaşı ilerledi diye mamasını belirgin biçimde azaltmayın; kilosunu, kaslarının durumunu, iştahını ve varsa hastalıklarını birlikte değerlendirin. Gebelik, emzirme veya kronik hastalık durumunda genel kilo koruma önerilerini uygulamak yerine veteriner hekiminizden hayvanınıza özel bir beslenme planı isteyin.
Kedinizin veya köpeğinizin kilosunu nasıl takip edersiniz?
Kilosu sabit olan yetişkin hayvanınızı yaklaşık ayda bir, aynı tartıyla ve benzer koşullarda tartın. Tarihi, kilosunu, günlük mama miktarını ve verdiğiniz ödülleri kaydedin. Üstten ve yandan, her seferinde aynı açıdan çektiğiniz fotoğraflarla, kilosuna yansımayan vücut değişikliklerini daha kolay fark edebilirsiniz.
Fazla kilosu varsa mamasını aniden azaltmayın. Özellikle kilolu kedilerde yememe veya çok hızlı kilo kaybı, karaciğerde yağ birikmesiyle seyreden ciddi bir hastalığa yol açabilir. Hedef kiloyu, vereceğiniz mamayı ve kontrol sıklığını veteriner hekiminizle belirleyin. Kilo verirken de ihtiyacı olan besinleri yeterli miktarda almasına dikkat edin.
Kediniz yemek yemeyi bırakırsa, özellikle kiloluysa, aynı gün veteriner hekime danışın. İstemeden kilo verdiğini, iştahının belirgin biçimde değiştiğini, daha çok su içtiğini, kustuğunu veya ishal olduğunu fark ederseniz muayene için veteriner hekiminize başvurun. Nedenini bilmediğiniz bir kilo değişimini yalnızca porsiyonu artırarak ya da azaltarak düzeltmeye çalışmayın.