Yavru kedinin ilk veteriner muayenesinde hekim, kedinizin sağlık geçmişini öğrenir ve onu baştan kuyruğa muayene eder. Bulgulara göre gerekli testleri, aşıları ve parazit uygulamalarını planlar. Kedinizi eve aldıktan sonraki ilk birkaç gün içinde muayeneye götürün; yemek yemiyorsa, belirgin biçimde halsizse veya nefes almakta zorlanıyorsa randevuyu beklemeyin.
Yavru kediyi veterinere ne zaman götürmelisiniz?
Kediniz dışarıdan sağlıklı görünse bile ilk kontrolü aşı tarihine kadar ertelemeyin. Özellikle yaşı, annesinin sağlık durumu ve önceki bakımı bilinmeyen yavrularda erken muayene sayesinde hekim; yetersiz beslenmeyi, pireleri, bağırsak parazitlerini ve doğuştan gelen bazı sorunları fark edebilir.
Annesiyle yaşayan ve düzenli bakım alan bir yavrunun kontrol zamanını veteriner hekimle birlikte belirleyin. Henüz sütten kesilmemiş, annesiz veya çok küçük bir yavru bulduysanız aynı gün veteriner hekime danışın; besleme yöntemi ve öğün aralığı yaşa göre değişir. Vücudu soğuk olan, tepki vermeyen ya da yutmakta zorlanan yavruyu zorla beslemeyin.
Ağzı açık nefes alma, bayılma, nöbet, ciddi yaralanma veya zehirlenme şüphesi varsa acilen veteriner kliniğine başvurun. Tekrarlayan kusma, kanlı ishal, belirgin güçsüzlük ya da yemek yememe durumunda da aynı gün veteriner hekime ulaşın; küçük yavrular sıvı ve enerji kaybından daha hızlı etkilenir.
İlk veteriner randevusuna nasıl hazırlanmalısınız?
Randevu alırken yavrunun tahmini yaşını, nereden geldiğini ve gözlemlediğiniz belirtileri anlatın. Hapşırma, göz akıntısı veya ishal varsa kliniğe gitmeden önce haber verin; klinik ekibi, diğer hayvanlarla teması azaltmak için sizi nasıl karşılayacağını planlayabilir. Hekim özellikle söylemedikçe kedinizi muayene öncesinde aç bırakmayın.
Randevuya hazırlanırken şu adımları izleyin:
- Önceki aşı karnesini, test sonuçlarını ve kullanılan ürünlerin adlarını yanınıza alın.
- Yediği mamanın adını, yaklaşık ne kadar yediğini, öğün sayısını ve son beslenme saatini not edin.
- Kusma, dışkıda değişiklik veya alışılmadık hareketler varsa ne zaman başladığını yazın; gerekiyorsa kısa bir video çekin.
- Dışkı örneği gerekip gerekmediğini kliniğe sorun. Örnek istenirse temiz, kapalı bir kapta ve belirtilen saklama koşullarına uyarak götürün.
- Sağlam, kapısı güvenle kapanan bir taşıma çantasına emici bir örtü ve kedinizin alışık olduğu kokuları taşıyan bir bez yerleştirin.
Kedinizi kucağınızda veya açık bir kutuda taşımayın. Taşıma çantasını araçta sabitleyin, bekleme alanında kapağını açmayın ve kedinizin diğer hayvanlarla burun buruna gelmesine izin vermeyin. Hekim önermeden sakinleştirici ya da insan ilacı vermeyin.
İlk veteriner muayenesinde nelere bakılır?
Veteriner hekim önce kedinizin iştahı, su tüketimi, idrarı, dışkısı ve hareketliliği hakkında sorular sorar. Yavrunun annesiyle yaşayıp yaşamadığını, başka kedilerle temasını ve daha önce geçirdiği hastalıkları da sorar. Yaşı bilinmiyorsa dişlerin çıkışına ve gelişimine bakarak yaklaşık yaşını tahmin eder; bunun için yalnızca kiloya bakmak yeterli değildir.
Veteriner hekim fiziksel muayenede genellikle şu kontrolleri yapar:
- Kilo ve vücut kondisyonu: Yavruyu tartar; kas gelişimini, zayıflık veya fazla yağlanma olup olmadığını kontrol eder.
- Ağız ve dişler: Diş etlerini, süt dişlerini, damağı ve ağız içinde yara olup olmadığını inceler.
- Gözler, kulaklar ve burun: Akıntı, kızarıklık, kulak kiri ve parazit belirtilerine bakar.
- Kalp ve akciğerler: Kalp ritmini ve solunum seslerini dinler; gerekirse ek inceleme planlar.
- Karın ve göbek bölgesi: Elle muayene ederek ağrı, şişlik ve göbek fıtığı olup olmadığını, organların durumunu kontrol eder.
- Deri, tüyler ve hareket: Pire, yara ve tüy kaybı olup olmadığına bakar; eklem hareketlerini ve yürüyüşü inceler.
Hekim ayrıca sıvı kaybı belirtilerini, lenf düğümlerini, genital bölgeyi ve anüs çevresini kontrol eder; gerekli görürse vücut sıcaklığını ölçer. Erkek yavrularda testislerin durumuna da bakar. Muayene sırasında kediniz çok korkarsa hekiminizle görüşerek kısa aralar verebilirsiniz. Kediyi fazla zorlamadan tutmak da muayeneyi kolaylaştırır.
Yavru kediye hangi testler yapılır?
Her yavrunun aynı testlere ihtiyacı olmaz. Hekim, bağırsak parazitlerini araştırmak için dışkı incelemesi isteyebilir. Ancak tek bir örnekte parazit görülmemesi, parazit enfeksiyonu olmadığı anlamına gelmez. İshal sürerse hekim farklı inceleme yöntemlerine başvurabilir veya yeni bir örnek isteyebilir.
FeLV ve FIV testleri, kedilerin bağışıklık sistemini etkileyen iki viral enfeksiyonu saptamak için kullanılır. Hekim, özellikle geçmişi bilinmeyen, başka kedilerle temas etmiş veya birden fazla kedinin yaşadığı bir eve gelecek yavrular için bu testleri önerebilir. Cornell Üniversitesi Kedi Sağlığı Merkezi, bu enfeksiyonların tanısında test zamanının ve sonuçların doğru yorumlanmasının neden önemli olduğunu açıklar.
Kediniz enfeksiyonu yakın zamanda kaptıysa ilk test bunu göstermeyebilir. Bazı yavrularda ise anneden geçen antikorlar FIV testinin yorumunu etkiler. Pozitif bir tarama sonucunu tek başına kesin tanı saymayın. Hekim, kullanılan teste ve yavrunun yaşına göre doğrulama testi veya tekrar test için zaman belirler. Kansızlık, ateş ya da gelişme geriliği varsa kan tahlili gibi ek incelemeler isteyebilir.
Yavru kedinin aşı ve parazit takvimi nasıl belirlenir?
İlk ziyarette mutlaka aşı yapılacağını düşünmeyin. Hekim önce yavrunun sağlık durumunun aşıya uygun olup olmadığını kontrol eder. Temel yavru kedi aşıları çoğunlukla 6-8 haftalıkken başlar. Hekim, dozları 3-4 haftalık aralıklarla, yavru en az 16 haftalık olana kadar tekrarlar; risk durumuna göre programı uzatabilir.
Tek doz aşı yeterli değildir; anneden geçen antikorlar erken yapılan aşıların etkisini azaltabilir. Aşı seçimi ve tekrar dozları yaşa, önceki kayıtlara ve bulaşma riskine göre değişir. Amerikan Veteriner Hekimler Birliği de aşılama programının hayvanın ihtiyaçlarına göre belirlenmesini önerir. Kuduz ve diğer aşıların tarihlerini hekiminizle netleştirip karneye kaydettirin.
Hekim, iç ve dış parazit ürünlerini de yavrunun yaşına, kilosuna ve parazit riskine göre seçer. Rastgele ürün kullanmayın, dozu kendiniz hesaplamayın. Özellikle köpekler için üretilen permetrinli ürünleri kedinize uygulamayın; bu ürünler kedilerde ağır zehirlenmeye yol açabilir.
Muayeneden sonra evde nelere dikkat etmelisiniz?
Eve dönmeden önce hekiminizden beslenme miktarını, yapılan işlemleri, olası yan etkileri ve kontrol tarihini yazmasını isteyin. Yaşa uygun, tam ve dengeli bir yavru kedi maması kullanın; mamayı değiştirecekseniz geçişi nasıl yapacağınızı hekime sorun. İnek sütünü temel besin olarak vermeyin. Sütten kesilmemiş yavrular için uygun süt tozunu ve besleme tekniğini hekiminizden öğrenin.
Evde başka kediler varsa yeni yavruyu başlangıçta ayrı bir odada tutun; mama, su ve kum kaplarını ayırın. Kedileri ne zaman tanıştıracağınızı muayene bulgularına ve test planına göre hekiminizle belirleyin. Kedinizin iştahını, dışkısını ve hareketliliğini her gün izleyin; hekimin önerdiği aralıklarla aynı tartıda tartıp kilosunu kaydedin.
Aşı sonrasında kısa süreli durgunluk veya aşı yerinde hassasiyet görülebilir. Kedinizin yüzünde şişme, solunum güçlüğü, ayakta duramayacak kadar güçsüzleşme ya da tekrarlayan kusma fark ederseniz acilen veteriner kliniğine başvurun. İştahsızlık beklenenden uzun sürerse veya kedinizin durumu belirgin biçimde kötüleşirse kontrol tarihini beklemeyin.
Kaynaklar
- Cornell Feline Health Center · Cornell University College of Veterinary Medicine (vet.cornell.edu)
- Amerikan Veteriner Hekimler Birliği (avma.org)